تیرآهن چیست و انواع آن

5/5 - (1 امتیاز)
5/5 - (1 امتیاز)

تیرآهن به عنوان یکی از مهمترین مقاطع فولادی است که در پروژه‌های صنعتی و ساختمان‌سازی کاربردهای فراوانی دارد. وظیفه‌ی اصلی تیرآهن، تحمل تنش‌های حاصل از نیروهای وارد شده بر آن است. این مقطع فولادی، انواع مختلفی دارد و کارخانه‌های متعددی در ایران وجود دارند که تولید‌کننده‌ی این محصول هستند. در این مقاله قرار است به صورت کامل در مورد تاریخچه‌ی تیرآهن، انواع آن، کاربرد این مقطع فولادی و به طور کلی مبحث تیرآهن چیست، صحبت کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.

فایل صوتی مطلب

فایل صوتی زیر برای آن دسته از مخاطبین مجموعه اصفهان آهن تهیه شده است که فرصت کافی برای مطالعه این مطلب نداشته و یا تمایل دارند در هنگام مطالعه به فایل صوتی مطلب نیز گوش دهند.

تیرآهن چیست؟

تیرآهن
تیرآهن

همان طور که گفته شد، تیرآهن یک پروفیل شناخته شده به دو شکل مقطع I و H است که کاربرد گسترده‌ای در صنعت و ساختمان‌سازی دارد. از انواع تیرآهن I، می‌توان به تیرآهن‌های IPN و IPE و از انواع تیرآهن H، می‌توان به تیرآهن‌های HEA و HEB و HEM اشاره کرد. این نامگذاری بر اساس استاندارد اروپاست و در کشورهای مختلف اسامی متفاوتی دارد.

تیرآهن در بین مقاطع فولادی اهمیت زیادی دارند؛ به طوری که بدون این پروفیل، ساختمان‌های اسکلت فلزی، وجود خارجی نخواهند داشت. وظیفه‌ی اصلی این محصول، تحمل بار واردشده بر ساختمان است. تیرآهن از دو بخش جان و بال تیرآهن تشکیل شده است. «جان تیرآهن» به عنوان بخش اصلی و میانی تیرآهن است، در حالی که «بال تیرآهن» به لبه‌ها و کناره‌های این محصول گفته می‌شود.

 تاریخچه تیرآهن

تیرآهن به عنوان قطعه‌ی اولیه و مهم هر پروژه‌ی ساختمانی است که از ترکیب‌شدن تیر فلزی با عناصر چوبی به وجود می‌آید. در سال 1812 یعنی حدود 200 سال قبل، تیرآهن و فولاد معنی خاصی نداشت. در سال 1730 تا 1830 اختراعات زیادی در زمینه‌ی آهن‌آلات صورت گرفت. بعد از آن، شکل‌های مختلفی از فلزها شامل آهن، فولاد و چدن ساخته شدند که کاربردهای گوناگونی داشتند.

در همان زمان اولیه‌ی اختراع این محصول فولادی، از آن به عنوان درب منازل مسکونی، نرده و مواردی از این قبیل استفاده می‌شد. در سال 1837، بعد از آغاز سلطنت ملکه ویکتوریا، تیرآهن به عنوان یک مقطع فولادی اصلی شناخته شد و کم‌کم جایگزین چوب شد. برای تولید بسیاری از وسائل از جمله کوره، ریخته‌گری و غیره نیز از آهن استفاده کردند.

با توجه به مطالب گفته شده، در واقع، تیرآهن‌های فولادی در سال 1900، رشد و پیشرفت قابل توجهی داشتند و درست از همان زمان، تقاضا برای این محصول زیاد شد.

 انواع تیرآهن ساختمانی

انواع تیرآهن
انواع تیرآهن

تیرآهن، انواع مختلفی دارد و با توجه به خواص مکانیکی و شکل ظاهری آن، هر نوع این محصول دارای کاربردهای متفاوت در صنایع مختلف است. در ادامه، پیرامون مشخصات هر کدام از انواع تیرآهن به صورت جداگانه توضیح خواهیم داد.

تیرآهن IPE

این نوع تیرآهن به عنوان تیرآهن معمولی شناخته می‌شود و شکل ظاهری آن شبیه حرف انگلیسی I است. این تیرآهن، ضخامت ثابتی دارد و بال‌های ابتدایی و انتهایی آن یکسان‌اند.  تیرآهن IPE مطابق با استانداردهای اروپایی تولید می‌شود و مخفف IPET در اصل، کلمه‌ی profile Eroeenne I است. در ایران، سازه‌های طراحی‌شده در ساختمان‌سازی، معمولاً بر اساس این استاندارد هستند و به همین دلیل هم این نوع تیرآهن، هم محبوبیت بالاتری بین مشتریان دارد و هم مصرف بالاتری نسبت به سایر تیرآهن‌های شناخته‌شده دارد. در مقاله‌ای به صورت کلی در مورد تیرآهن IPE و کاربرد آن توضیح داده‌ایم.

به‌ منظور اطلاع از قیمت و خرید تیرآهن IPE، می‌توانید به این صفحه مراجعه کنید: قیمت تیرآهن

تیرآهن‌ INP

این نوع تیرآهن نیز مانند IPE، از لحاظ ظاهری شبیه به I است و طبق استانداردهای روسیه و چین تولید می‌شود. تفاوت عمده‌ی این تیرآهن با نوع IPE این است که در تیرآهن INP، با فاصله‌گرفتن از جان تیرآهن، ضخامت بال کاهش می‌یابد. تیرآهن INP از نظر شکل ظاهری شباهت زیادی به تیرآهن IPE دارد و به همین دلیل، شناخت این دو نوع در نگاه اول ممکن است کار ساده و راحتی نباشد. بنا بر این، بهتر است حتما در تشخیص تیرآهن دقت کافی داشته باشید.

تیرآهن هاش (بال پهن)

تیراهن بال پهن
تیرآهن-هاش

برای بسیاری از افراد سوال است که تیرآهن هاش چیست؟ تیرآهن بال‌پهن که به عنوان تیرآهن هاش شناخته می‌شود، یکی از انواع تیرآهن مورد استفاده در ساختمان‌سازی است. این تیرآهن، در مجتمعات بزرگ تجاری، سوله‌ها و غیره استفاده می‌شود. این تیرآهن بر حسب ضخامت به دو دسته تقسیم شده و طبق استانداردهای مختلف نامگذاری می‌شود.

از تیرآهن هاش به عنوان یکی از پرکاربردترین مقاطع فولادی در ساخت و ساز استفاده می‌شود، چرا که این نوع تیرآهن اسکلت اصلی ساختمان را تشکیل می‌دهد. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید مقاله «تیرآهن هاش چیست و کاربرد آن» را بخوانید.

حتما بخوانید: قیمت تیرآهن هاش

طول بال تیرآهن هاش نسبت به تیرآهن IPE بیشتر است. دسته‌بندی و نامگذاری این نوع تیرآهن به دو نوع سبُک HE-A و نوع سنگین HE-B است. تیرآهن بال‌پهن سنگین، نسبت به تیرآهن بال‌پهن سبک از ضخامت بیشتری برخوردار است؛ بنا بر این می‌توان نتیجه گرفت که وزن تیرآهن بال‌پهن سبک و سنگین در سایزهای مختلف، متفاوت است.

تیرآهن لانه زنبوری

تیرآهن لانه زنبوری
تیرآهن لانه زنبوری

تیرآهن لانه‌زنبوری یا تیرآهن شبکه، از لحاظ استاندارد و شکل ظاهری به صورت متنوع تولید می‌شود و در اختیار مشتری قرار می‌گیرد. این نوع تیرآهن در سال 1910 میلادی توسط فردی به نام هورتن اختراع شد و نامگذاری آن هم به دلیل شکل ظاهری این محصول است. در اصل، وقتی که شما از روبه‌رو به این محصول نگاه می‌کنید، در پهنای جان آن، خانه‌های توخالی به شکل پنج‌ضلعی است که تداعی کننده‌ی شکل لانه‌ی زنبور است. هدف اصلی تیرآهن لانه‌زنبوری این است که تیر بتواند لنگر خمشی بزرگتری را در مقایسه با تیر نورد شده‌ی اولیه تحمل کند‌. در مقاله‌ای به صورت جداگانه در مورد ویژگی و کاربردهای تیرآهن زنبوری صحبت کردیم.

حتما بخوانید: شما می‌توانید با مراجعه به صفحه قیمت تیرآهن زنبوری، از روند تغییراتی قیمت این محصول اطلاع داشته باشید.

مزایا و معایب استفاده از تیرآهن

تیرآهن، یکی از مهمترین مقاطع فولادی است و استفاده از آن در سازه‌های فولادی، مزایای زیادی دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد:

  • برای اتصال قطعات مختلف به یکدیگر در سازه‌های فولادی مناسب هستند.
  • اجرا و نصب آن سرعت بالایی دارد.
  • تیرآهن‎ها در ارتفاع‌های زیاد، کاربردهای فراوانی دارند.
  • قطعاتی هستند که به صورت پیش‌ساخته در کارخانه وجود دارند.

اگر تصمیم گرفته‌اید که طبق برآورد‌های مهندسی، برای خودتان خانه‌ی جدیدی بسازید یا برای اولین‌بار، قصد احداث یک سوله یا کارگاه با اسکلت فولادی را دارید، می‌توانید مطلب«راهنمای خرید تیرآهن برای ساخت آپارتمان و کارگاه» را بخوانید.

لازم به ذکر است که این مقطع فولادی در کنار تمام مزایایی که دارد، از معایبی هم برخوردار است که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

  • ضعف در دمای زیاد: مقاومت ساختمان با افزایش دما کاهش پیدا می‌کند، یعنی اگر دمای اسکلت فلزی به 600 درجه‌ی سانتی‌گراد برسد، تعادل ساختمان به خطر می‌افتد.
  • از بین‌ رفتن و خوردگی فلزات در مقابل عوامل خارجی: قطعات فلزی که در ساختمان‌سازی استفاده می‌شود، در اثر برخورد با عوامل خارجی دچار خوردگی می‌شوند و همین موضوع باعث کاهش ابعاد قطعات فلزی خواهد شد. بنا بر این، در نهایت با افزایش هزینه‌های حفاظت و نگهداری ساختمان روبه‌رو خواهید شد.
  • اتصال نامناسب قطعات به یکدیگر: در ساختمان‌های فلزی، اتصالات قطعات به یکدیگر با جوش، پرچ و پیچ صورت می‌گیرد، اما در بعضی مواقع ممکن است به دلیل عدم مهارت جوشکاران، این کار به درستی پیش نرود و پس از گذشت زمان، مشکلاتی برای پروژه‌های ساختمانی ایجاد شود.

فرآیند تولید تیرآهن

فرآیند-تولید-تیرآهن

یکی از روش‌های متداول برای شکل‌دهی فلزات، نورد گرم است. فرآیند تولید تیرآهن، شامل مراحل گوناگون نورد است. نورد در اصطلاح به فرآیندی گفته می‌شود که در آن فلز به دمای نرم‌شوندگی خود می‌رسد. فرآیند تولید تیرآهن به صورت کلی شامل مراحل زیر است:

  •  ابتدا شمش فولادی با مقطع و طول مشخص داخل کوره‌های حرارتی نورد ریخته می‌شوند و بعد از این که به درجه حرارت مورد نظر می‌رسند، از مجموعه‌ی غلتک‌ها (قفسه‌های نورد ابتدایی) عبور داده می‌شوند و در نتیجه با این کار، مقطع آن کاهش و طول آن افزایش پیدا می‌کند.
  • در مرحله‌ی آخر، با عبور از قفسه‌های نورد میانی و پایانی، به شکل تیرآهن در‌می‌آیند و در اندازه‌های مختلف، بُرش داده می‌شوند.

برای اینکه به طور کامل با انواع تیرآهن آشنا شوید، می‌توانید مطلب «سه نوع از تیرآهن های پرکاربرد» را بخوانید. 

تیرآهن یکی از مهمترین مقاطع فولادی در صنعت ساختمان است که برای استفاده از آن، لازم است انواع مختلف این محصول، کاربرد و ویژگی‌ها و حتی کیفیت کارخانه‌های تولید کننده این محصول را بشناسید.

به یاد داشته باشید که انتخاب نامناسب این محصول سهم زیادی در میزان عدم موفقیت پروژه‌های شما خواهد داشت.

کاربردهای اصلی تیرآهن

پروژه‌ی ساختمانی شما برای استحکام و مقاومت بیشتر به تیرآهن نیاز دارد.  در ادامه در مورد مهمترین کاربردهای تیرآهن صحبت می‌کنیم:

  • کاربرد عمده‌ی تیرآهن در ساختمان‌هایی با اسکلت فلزی است که به عنوان ستون قرار می‌گیرد. از تیرآهن در زمینه‌های مختلفی استفاده می‌شود.
  • در کفی ستونی و صفحات فولادی با ضخامت‌های مختلف می‌توان از تیرآهن استفاده کرد. این کفی‌ها به دلیل قابلیت برش، جوش و پیچ‌کاری، برای اتصال نبشی به ستون‌ها مفید هستند. علاوه بر این، اگر ساختمان بیش از یک طبقه داشته باشد، از تیرآهن می‌توان به عنوان ستون یکپارچه استفاده کرد.
  • یکی دیگر از کاربردهای مهم تیرآهن، استفاده از آن‌ به عنوان تیرهای اصلی یا شاه‌تیرها است. تیرآهن به عنوان شاه‌تیر می‌تواند به ستون‌ها متصل شود و تیرک‌های میانه‌ی هر طبقه را نگه دارد.
  • از تیرآهن در ساخت خرپا هم استفاده می‌شود و تیرهای تراس را در کنار هم قرار می‌دهند تا در ساخت سوله، سقف و انبارها بتوانند از آن استفاده کنند.

برای این که اطلاعات کامل‌تری در زمینه‌ی کاربردهای تیرآهن داشته باشید، می‌توانید مطلب «کاربرد انواع تیرآهن در ساختمان» را بخوانید.

کارخانه‌های تولید کننده تیرآهن

کارخانه تولید کننده تیرآهن

کارخانه‌های متعددی در ایران در زمینه‌ی تولید تیرآهن فعالیت دارند. مهمترین کارخانه‌ی تولید تیرآهن، کارخانه‌ی ذوب آهن اصفهان است که اکثر نیاز بازار داخل و همچنین خارج از کشور را تأمین می‌کند. تیرآهن به عنوان تیر اصلی، نقش مهمی در تحمل وزن سازه دارد؛ بنا بر این، همه‌ی تولید‌کنندگان این مقطع فولادی باید استانداردهای لازم را در زمینه‌ی تولید رعایت کنند.

جالب است بدانید که بهترین نوع تیرآهن در بازار ایران هم متعلق به همین کارخانه است. سایر کارخانه‌های تولید‌کننده‌ی این محصول عبارتند از:

  • جهان فولاد غرب کرمانشاه
  • فولاد احرامیان در استان یزد
  • گروه ملی اهواز
  • فایکو ساری
  • ناب تبریز
  • ظفر بناب
  • آرین فولاد
  • ماهکار مشهد

نحوه تامین و خرید تیرآهن

در ایران، کارخانه‌های متعددی در زمینه‌ی تولید تیرآهن فعالیت دارند که نحوه‌ی خرید از بعضی از این کارخانه‌ها، بدون واسطه و به صورت مستقیم است. با توجه به کاربرد تیرآهن در صنعت و ساختمان‌سازی، معامله‌ی این محصول بین فروشندگان، بازاریابان، پیمانکاران ساختمانی و سایر مصرف‌کنندگان انجام می‌شود. شرکت بازرگانی اصفهان آهن آپادانا با بیش از 2 دهه سابقه‌ی فعالیت در حوزه‌ی خرید و فروش انواع مقاطع فولادی فعالیت می‌کند.

دریافت آخرین قیمت تیرآهن
دریافت آخرین قیمت تیرآهن
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

2 نظرات
  1. امیر می گوید

    مطلب کاملی بود.ممنون ازتون
    برای مصارفی که نیاز به تحمل حجم بالا داره٫ میلگرد هاش بهتره یا ipe?

    1. سمیرا محمدی می گوید

      سلام وقت بخیر. معمولا برای مصارفی که نیاز به تحمل حجم بالا داشته باشد، از تیرآهن هاش سنگین استفاده میشود که باعث می شود مقاومت و دوام بیشتری داشته باشد.